भक्तीची पाऊलवाट, माणुसकीची थाप: जोतिबा चैत्र यात्रेत बैलगाड्यांची जिवंत परंपरा
कोल्हापूर २८ (मिलिंद कुलकर्णी)
“ज्योतिबाच्या नावानं चांगभलं!” च्या गजरात अवघा जोतिबा डोंगर भक्तिरसात न्हाऊन निघाला आहे. आधुनिकतेच्या वेगवान युगातही परंपरेची माती घट्ट पकडून ठेवणारी एक अनोखी परंपरा येथे आजही जिवंत आहे—ती म्हणजे बैलगाडीतून जोतिबाच्या दर्शनासाठी येण्याची.
🚩 बैलगाड्यांचा थाट, भक्तीचा प्रवास
शेतकरी, कष्टकरी आणि सर्वसामान्य जनतेचे आराध्य दैवत असलेल्या जोतिबाच्या दर्शनासाठी अनेक कुटुंबे आजही शेकडो किलोमीटरचा प्रवास बैलगाडीतून करतात. या प्रवासात कष्ट असले तरी थकवा नसतो—असतो तो फक्त दर्शनाचा ओढा.
यात्रेसाठी बैलांना खास सजवले जाते—रंगीत शिंगे, गळ्यात घुंगरांची माळ, कपाळावर रेशमी गोंडे; तर बैलगाड्यांनाही आकर्षक रंगरंगोटी करून सजवले जाते. दोन-तीन दिवसांचा खडतर प्रवास पूर्ण करत या बैलगाड्या आता डोंगरावर दाखल होत असून, यात्रेचे पारंपरिक वैभव अधिकच खुलवत आहेत.
🌿 सहज सेवा ट्रस्ट: मुक्या प्राण्यांची मायेने सेवा
यात्रेच्या काळात कडक उन्हामुळे आणि पाण्याच्या कमतरतेमुळे बैलांची गैरसोय होऊ नये म्हणून सहज सेवा ट्रस्ट गेल्या २५ वर्षांपासून निस्वार्थ सेवा करत आहे.
भक्तांसाठी अन्नछत्रासोबतच ‘भूतदया’चा संदेश जपत ट्रस्टतर्फे बैलांसाठी विशेष व्यवस्था केली जाते:
🐂 कपरी पेंड व भुस्सा – शक्तिवर्धक आहार
🌾 हिरवा चारा व कोरडे गवत – पोषणासाठी
💧 पाण्याची योग्य सोय – उष्णतेपासून संरक्षण
🙏 २५ वर्षांची अखंड सेवा परंपरा
सहज सेवा ट्रस्टने ही सेवा केवळ उपक्रम म्हणून नव्हे, तर कर्तव्य म्हणून स्वीकारली आहे. डोंगरावर उन्हात त्रास सहन करणाऱ्या मुक्या प्राण्यांची सेवा हीच खरी ‘भक्ती’ मानून हा उपक्रम सातत्याने राबवला जात आहे.
✨ परंपरा, श्रद्धा आणि माणुसकी यांचा सुंदर संगम म्हणजे जोतिबाची चैत्र यात्रा. बैलगाड्यांचा हा वारसा आणि मुक्या प्राण्यांप्रतीची ही कृतज्ञता खरोखरच प्रेरणादायी आहे.
